con côi
Định nghĩa
Danh từ:
- Đứa trẻ mồ côi: "con côi" chỉ một đứa trẻ đã mất cha hoặc mẹ, hoặc mất cả cha lẫn mẹ, không còn người thân trực tiếp chăm sóc.
- Đứa trẻ không nơi nương tựa: Trong nghĩa rộng, "con côi" còn chỉ trẻ em bị bỏ rơi, không có người bảo vệ, phải tự lập từ sớm.
Tính từ:
- Cảnh ngộ mồ côi, cô đơn: Dùng để mô tả trạng thái hoặc hoàn cảnh của một đứa trẻ không có cha mẹ, thường gợi lên sự tội nghiệp, thiếu thốn tình thương.
Ví dụ sử dụng
Danh từ:
- Con côi thường phải sống trong trại trẻ mồ côi. (Đứa trẻ mất cha mẹ thường được nuôi dưỡng tại các cơ sở từ thiện.)
- Câu chuyện kể về một con côi vượt khó thành tài. (Truyện nói về một đứa trẻ mồ côi vươn lên trong cuộc sống.)
Tính từ:
- Cảnh con côi thật đáng thương. (Hoàn cảnh mồ côi gây xót xa.)
- Đứa bé con côi ấy luôn khao khát tình yêu thương. (Đứa trẻ mồ côi ấy luôn mong có người yêu thương.)
Các cách sử dụng nâng cao
"con côi cút": từ ghép nhấn mạnh sự cô đơn, lẻ loi hơn nữa.
- Nó lớn lên như một con côi cút giữa dòng đời. (Nó sống một mình, không ai đoái hoài.)
"nuôi con côi": hành động chăm sóc, đỡ đầu trẻ mồ côi.
- Bà ấy dành cả đời để nuôi con côi. (Bà ấy dành trọn cuộc đời chăm sóc trẻ mồ côi.)
Biến thể và từ gần giống
Mồ côi (tính từ): mất cha hoặc mẹ, hoặc cả hai.
- Em bé mồ côi được nhận vào làng trẻ SOS. (Em bé mất cha mẹ được nhận nuôi tại làng trẻ.)
Côi cút (tính từ): cô đơn, lẻ loi, không nơi nương tựa — thường dùng để tả cảnh ngộ.
- Sống côi cút một mình nơi xứ lạ. (Sống cô đơn không người thân.)
Từ đồng nghĩa
- Trẻ mồ côi: đứa trẻ không cha mẹ.
- Trẻ bơ vơ: trẻ em không nơi nương tựa, thường có nghĩa mạnh hơn về sự lạc lõng.
- Đứa trẻ không cha mẹ: cách nói trực tiếp, không mang sắc thái thương cảm.
Thành ngữ liên quan
Con côi, cháu vắn: chỉ con cháu không có cha mẹ, ông bà, phải tự thân vận động.
- Con côi, cháu vắn phải biết tự lập sớm. (Trẻ mồ côi phải sớm học cách tự lo cho mình.)
Làm con côi, ăn cơm nhà người: cảnh ngộ phải sống nhờ, chịu đựng sự thiệt thòi.
- Làm con côi, ăn cơm nhà người không dễ dàng gì. (Sống nhờ người khác rất khó khăn.)